Η λανθάνουσα συνάντηση μιας μεθόδου και μιας τεχνικής Το θέμα μου αναφέρεται στη σχέση της μεταπολεμικής πεζογραφίας με την ιστορία. Σχέση δεδομένη, αφού πρόκειται για εποχές αθρόων γεγονότων και ανταγωνισμών σκληρών για την ιστορική και την πολιτική σκηνή στη χώρα μας: ανταγωνισμών διχαστικών και στη συνέχεια ανατακτικών –η λέξη με τη γεωλογική της σημασία: της «ανάταξης»– του κόσμου και των συνειδήσεων. Γεγονότα έτσι όπως τα αποτυπώνουνε πιστά ή τα ανέπλαθε η μεταπολεμική πεζογραφία, λ.χ. από τον Μπεράτη και τον Τσίρκα έως –οριοθετώ ενδεικτικά– τη Δούκα και τον Δημητρίου.

Η εισήγηση μου επισημαίνει και προτείνει μια νεότερη σπουδή αυτή της σχέσης. Μια σπουδή συσχετισμού των δύο όρων: της μεθόδου αφενός της μικροϊστορίας, της γνωστής ιταλικής ιστοριογραφικής σχολής των τελευταίων χρόνων που στηρίζεται σε μαρτυρίες καθημερινού βιώματος και σε άλλα δεδομένα του υποστρώματος που δεν τα «υπολόγιζε» η κρατούσα ιστορία, και αφετέρου της καινούργιας οπτικής κει τεχνικής που εγκαινίασε, επίσης από τη δεκαετία του ’60 και έπειτα, η αντίστοιχη αφηγηματογραφία ως θεωρία της λογοτεχνίας και στη χώρα μας μέσα από τη κατάθεση και τις φωνές κάποιων ανώνυμων φορέων ή ομάδων αφανών εκείνου του υποστρώματος.

Πρόκειται για τις παράλληλες πορείες δύο διαφορετικών «γλωσσών»και ερμηνειών του ίδιου θέματος και στόχου, που συνακολούθησε η ξένη ιστοριογραφία, και εγχώρια αφηγηματογραφία, ανεπίγνωστα, στις μέρες. Την παραλληλία αυτή, μέσα από τη χωριστή του «γλώσσα», θα επιχειρήσω παρακάτω να υποδείξω.