Μια συνοπτική περιγραφή του τόμου είναι η εξής: Προηγείται η διάρθρωση των δεδομένων και των όρων και η γενική εκτίμηση της προσφοράς του συγγραφέα από τη σκοπιά της εποχής του και της εποχής μας. Δίνονται έπειτα τα πλαίσια της εποχής του και του βίου του, παρατίθεται εξαντλητική εργογραφία και επισημαίνονται τα κέντρα των πνευματικών πεδίων και σταδίων χειραγώγησης και χειραφέτησής του ως πεζογράφου.

Στη μελέτη της συγγραφικής πορείας του ύστερα προτάσσεται η εξέταση της περιόδου του αισθητισμού του και ακολουθεί η παρουσίαση αναλυτικά της αναπαραστικής πεζογραφίας του, κατά την οποία αναλύονται συστηματικά όλα τα έργα του: τα γνωστά (Κορφιάτικες ιστορίες, Η τιμή και το χρήμα, Οι σκλάβοι στα δεσμά τους, Κατάδικος, Η ζωή και ο θάνατος του Καραβέλα), αλλά και όσα άγνωστα ή ανέκδοτα ανασύραμε κατά την έρευνα και κρίναμε (Αντιφεγγίδες, Περιττή θυσία, Ο παπα Ιορδάνης Πασίχαρος και η ενορία του). Τελευταία ακολουθεί μια ανασκόπηση, όπου μελετώνται και ορισμένες σταθερές των έργων του (π.χ. η κινητικότητα του βάθους και οι οριακοί τους χαρακτήρες). Και ο τόμος κλείνει με τις γνώμες δημιουργικών φορέων της μεταπολεμικής πεζογραφίας μας, σχετικά με την αξία και με την απήχηση του έργου του στις μέρες μας. Και ως κατακλείδα ανακοινώνονται τρία κείμενα ανέκδοτα από την Περιττή θυσία.

Πρόθεση του επιμελητή υπήρξε να δοθεί η ανάπτυξη αυτού του υλικού συγκροτημένη, σε ενιαία σύνθεση. Στο ερώτημα του αναγνώστη, που θα ήθελα να επιστήσω πιο πολύ την προσοχή του, απαντώ: να προσεγγίσει αυτήν την εργασία σαν μια ιστορία των κειμένων όπως γίνονται: δηλαδή εν τη γενέσει τους (στη βράση τους εργαστηρίου) και εν τη εξελίξει τους (σε σχέση με την κοινωνία και την ιστορία). Να την προσεγγίσει σαν μελέτη, όχι μιας κοινωνικής ή ηθογραφικής απλώς πεζογραφίας, αλλά μιας ανθρωπολογικής κατάδυσης, πιο κάτω και από τα ορμέμφυτα τα βιολογικά και από τα ήθη των κοινωνικών σχηματισμών. Η ανθρωπολογική κατάδυση, ως ειδοποιός διαφορά του από τους άλλους πεζογράφους, είναι αυτή που δικαιώνει και την ένταξη αυτού του συγγραφέα στην ξεχωριστή χορεία των τριών διεκπεραιωτών του είδους από τον 19ον στον 20ον αιώνα. Με αυτήν την καθιερωμένη πλέον τάξη: Βιζυηνός-Παπαδιαμάντης-Θεοτόκης.