|
 |
|
|
 |
| |
|
|
|
1924-1944 7 Ιανουαρίου 1924, με το νέο ημερολόγιο. Γέννηση στη Φιλιππιάδα, Επαρχίας Νικοπόλεως, Πρέβεζης. Γιός του Κωνσταντίνου και της Κωνσταντίνας, το γένος Ευάγγελου Παπαλεύκα. Με καταγωγή από τη μεριά του πατέρα μου τα Τσερίτσανα (τώρα Πλάτανος) στην πλαγιά της Ολύτσικας (αρχ. Τόμαρος), από όπου κατέβηκε ο παππούς μου δάσκαλος, Χρήστος Αλεξίου Δάλλας και παντρεύτηκε την Ευγενία, μοναχοκόρη μεγαλοκτηματία της περιοχής. Ο πατέρας μου φραγκοράφτης, πέθανε την πρώτη χρονιά της ιταλικής κατοχής (χειμώνας 1941 προς 1942) σε ηλικία 50 χρονών. Μικρότερα αδέρφια μου η Ισμήνη, φιλόλογος και ο Ηλίας ιδιωτικός υπάλληλος. Στοιχειώδης εκπαίδευση στη γενέτειρα και γυμνασιακές σπουδές στην Άρτα. Μετά την αποφοίτησή μου το 1943, για ένα έτος γραμματέας και ληξίαρχος της κοινότητας Φιλιππιάδος. Είχα αρχίσει να διαβάζω λογοτεχνία, να παρακολουθώ περιοδικά (π.χ. Νέα Εστία και Νέα Γράμματα) και να γράφω, από μαθητής της Γ΄ Γυμνασίου. Πρωτοδημοσίευσα ποίηση στη Νεανική Φωνή της Αθήνας και σχεδόν ταυτόχρονα ποίηση και μεταφράσεις Αρχαίων ποιητών στα Ηπειρωτικά Γράμματα (Ιούνιος 1944). Φίλοι των εφηβικών και νεανικών χρόνων μου με πνευματικά ενδιαφέροντα ο Γιάννης Τσούτσινος (Αρτινός ιστοριοδίφης), ο Κώστας Μήτσος (ζωγράφος) και απ΄ την επόμενη γενιά ο Στέφανος Σταμάτης (πεζογράφος), από τη Φιλιππιάδα. Φυλακίστηκα από τους ιταλούς και εξαφορμής ενός σαμποτάζ των ανταρτών κινδύνευσα. Γλύτωσα και με ένα γκαζοζέν κατέφυγα στην Αθήνα (άνοιξη προς καλοκαίρι 1944). |
|
|
 |
|
|
|
1944-1949 Φοιτητής στην κατοχική Αθήνα. Κατοικώ στη συνοικία Γκύζη (οδός Μπουκουβάλα και εν συνεχεία Κεδρηνού). Συγκάτοικος και πολύτιμος συμπαραστάτης μου ο Τάκης (Χρήστος) Παπαλεύκας, εκ μητρός θείος μου κατά δύο χρόνια μεγαλύτερος, που σταδιοδρόμησε ως λαρυγγολόγος και πέθανε νέος (44 χρονών) στα Γιάννενα. Έζησα τους τελευταίους μήνες της Κατοχής το γερμανικό μπλόκο των Αμπελοκήπων, την απελευθέρωση, τα Δεκεμβριανά, την ταραγμένη κατάσταση μετά τη συμφωνία της Βάρκιζας. Από τους δεσμούς των φοιτητικών χρόνων ο Λευτέρης Πλατής, η Όλγα Βότση και στενότερα ο Βασ. Κουτσούγερας, ο Γ. Μιχαηλίδης, ο Δ. Κακάμπουρας και ο ποιητής Τάκης Καρβέλης. Και από τους συμπατριώτες οι σπουδαίοι επιστήμονες Γιώργος Σούλης και Λέανδρος Βρανούσης και ο ποιητής Γιώργος Κοτζιούλας. Δημοσιεύω στα Ελεύθερα Γράμματα ποίηση από νωρίς (από το 1945), όπου και γνωρίζομαι με αρκετούς από τους λογοτέχνες της γενιάς του ’30, αλλά και παλαιότερους διανοητές (π.χ. τη Γαλάτεια Καζαντζάκη, τον Αυγέρη, τον Λεκατσά, τον Δούκα). Γίνομαι μέλος του «Συνδέσμου Ελλήνων λογοτεχνών». Εκδίδω την πρώτη ποιητική συλλογή μου (Federico Garcia Lorca, 1948). Το 1949 συλλαμβάνομαι στο σπίτι του γλύπτη Κλέαρχου Λουκόπουλου και ορίζεται ως τόπος εκτόπισής μου η Λήμνος. |
|
|
|
|
|
|
1949-1952 Μετά από κράτηση περίπου δύο μηνών στη Μπουμπουλίνας, χάρη και στην παρέμβαση καθηγητών μου (Γ.Ζώρας) αποφυλακίζομαι, χωρίς να εκτελεσθεί ο εκτοπισμός μου. Ξαναγυρίζω στην πνευματική μου δράση, με κείμενα ποιητικά και κριτικά. Εκδίδω δύο συλλογές με ποίηση ελευθερόστιχη εφεξής. Φοιτώ σε στέκια λογοτεχνικά των καφενείων της Στοάς Μαυρίδη, του Μουσείου, ή του Ρωσικού και του Λουμίδη. Συνδέομαι στενά με όλους τους πρώτους της γενιάς μου ( π.χ. Σινόπουλος, Παπαδίτσας, Αναγνωστάκης, Κύρου, Κατσαρός, Καρούζος, Νικολαϊδης, Αργυρίου). Μετέχω στην Ανθολογία των μεταπολεμικών των Γενατά και Γεωργούδη. Πρωτοστατώ στην έκδοση περιοδικών με άλλους μαζί (Αθηναϊκά Τετράδια, με την ποιήτρια Γιάννα Χριστοφή, και Στόχος με τον Αργυρίου, τον Πολυδούρη και τον Κατσαρό). Παράλληλα τελειώνω τις πτυχιακές μου εξετάσεις και εργάζομαι για ένα έτος ως φιλόλογος του Γυμνασιακού παραρτήματος Παιανίας και του Νυχτερινού ιδιωτικού Γυμνασίου Δικαιούλια στην Αθήνα. |
|
|
|
|
|
|
|
|
1952-1955 Στρατεύομαι ύστερα από αλλεπάλληλες αναβολές και υπηρετώ τη βασική εκπαίδευση στο Μεσολόγγι και την ειδική ως τεχνικός βοηθός του Πυροβολικού στη βάση του Μεγάλου Πεύκου, όπου μένω για πολύ διάστημα ως ειδικός εκπαιδευτής, ώσπου μετατίθεμαι στο 104 Σύνταγμα του Πεδινού Πυροβολικού στη Λάρισα, από όπου και απολύθηκα μετά από δεκαπεντάμηνη θητεία (ως προστάτης οικογενείας) με χαρακτηρισμένη τη διαγωγή των φρονημάτων μου ως Β΄. Προσλαμβάνομαι αμέσως ως καθηγητής του Γυμνασιακού Παραρτήματος Θεσπρωτικού (της Πρεβέζης), όπου υπηρέτησα δυόμισυ χρόνια. Έρχομαι έτσι πιο κοντά σε επαφή με τη γενέτειρα, όπου ζει και η μητέρα μου και προς την ευρύτερη πατρίδα μου, την Επαρχία της Ηπείρου. Δίχως πάντως να αποκόβομαι από τα λογοτεχνικά ενδιαφέροντα και τους δεσμούς με την πρωτεύουσα, όπου εκδίδεται ο πρώτος τόμος δοκιμίων μου (Εποπτείες , 1954). Ακολούθησε ο διορισμός μου ως καθηγητής Δημοσίου στα Άγναντα, που δεν τον αποδέχτηκα. |
|
|
|
|
|
|
1955-1967 Μετοικώ στα Γιάννινα. Συνιδρυτής του πρώτου Ιδιωτικού Εκπαιδευτηρίου Μέσης Εκπαίδευσης της Ηπείρου με προσωνυμία «Πρότυπον Λύκειον Ιωαννίνων» με συνεταίρους τους συναδέλφους Αναστ. Τασούλα και Γεώργιο Μπέγκα, μαθηματικό της Ζωσιμαίας Σχολής. Παράλληλα δίδαξα με διετή σύμβαση Γραμματολογία και Αισθητική στη Ζωσιμαία Παιδαγωγική Ακαδημία Ιωαννίνων. Από το 1958 είμαι παντρεμένος με την Ευαγγελή Αρ. Ντάτση, από το Ριζοβούνι Πρεβέζης. Το 1959 γεννήθηκε ο πρώτος γιος μας Κωνσταντίνος, διδάκτωρ Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης και το 1964 ο Αλέξης, αρχιτέκτων-μηχανικός. Υπήρξα μέλος της Συντακτικής Επιτροπής και τακτικός συνεργάτης του περιοδικού «Ηπειρωτική Εστία». Φίλοι και συνανάστροφοί μου ο διευθυντής της «Ηπειρωτικής Εστίας» Δημοσθένης Κόκκινος, ο συντάκτης της Ι. Νικολαϊδης, ο κερκυραίος μεταφραστής και κριτικός Αρσένης Γεροντικός και από τους λοιπούς συναδέλφους ο αρχαιολόγος Σωτ. Δάκαρης και ο φιλόλογος Σωτήρης Νικολός. Η επαφή με την Αθήνα στα μεταξύ παραμένει αδιάλειπτη, όπου και εκδίδεται η επόμενη συναγωγή δοκιμίων (Υπερβατική Συντεχνία, 1958), η τέταρτη και η πέμπτη ποιητική συλλογή μου (Κυκλωδίωκτα, 1956 και Πόρτες Εξόδου, 1960) και η συγκεντρωτική επιλογή Εξαγορά (1965). Το 1959 συμμετέχω στην έκδοση του περιοδικού Ενδοχώρα με συνεκδότες τους σχετικά μεγαλύτερους συγχρόνους μου Κίμ. Τζάλλα και Φρ. Τζιόβα και από τους σύγχρονους και νεοτέρους μου τον Τάκη Καρβέλη, τον Αχ. Λεοντάρη, τον Φάνη Τουλούπη, τον Θαν. Τζούλη, τον Χριστόφ. Μηλιώνη τον Στεφ. Σταμάτη, τον Γ. Αράγη. Συμμετέχω σε συλλογικές πολιτιστικές πρωτοβουλίες: για την ίδρυση του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, την καθιέρωση των εορτών της Δωδώνης, την επαναδραστηριοποίηση της Εταιρείας Ηπειρωτικών Μελετών (Ε.Η.Μ.) και τη λειτουργία Κινηματογραφικής Λέσχης. Σημαντική στιγμή, μετά την αποχώρηση προοδευτικών διανοητών και επιστημόνων της πόλης από την Ε.Η.Μ. υπήρξε η ίδρυση της «Ελεύθερης Σκέψης», πολιτιστικού σωματείου αριστερού προσανατολισμού υπό την προεδρία του αρχαιολόγου και καθηγητή του νεοϊδρυθέντος Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Σωτήρη Δάκαρη. |
|
|
|
|
|
|
1967-1974 Με την κήρυξη της δικτατορίας των συνταγματαρχών σφραγίζεται η «Ελεύθερη Σκέψη» διακόπτεται η έκδοση της Ενδοχώρα και κατάσχονται τα περιουσιακά στοιχεία τους στοιχεία [αρχεία, έπιπλα, πίνακες ζωγραφικής κλπ.]. Στο σπίτι της οδού Δωδώνης, [μετωνομασθείσα σε 21ης Απριλίου 1967] κάτω από την επιτήρηση της Ασφάλειας Ιωαννίνων, περνούν οι τότε φοιτητές Αντώνης Φαρίδης, Πέτρος Ευθυμίου, Σταύρος Κουρεμένος, Χάρης Καμπουρίδης, Γιάννης Δρόσος. Συνδέομαι στενά με τα «Κείμενα» του Φίλιππου Βλάχου, όπου εκδίδεται η αντιδικτατορική συλλογή μου Ανατομία (1971). Το 1971-1972 αναλαμβάνω την κριτική της ποίησης στην αθηναϊκή εφημ. «Το Βήμα» και την έκδοση του περιοδικού Δοκιμασία στα Γιάννενα [συνεκδότες Τ. Καρβέλης, Χριστόφορος Μηλιώνης, Φάνης Τουλούπης]. Το 1974 εκδίδεται ο τόμος σπονδυλωτών μελετών μου «Καβάφης και ιστορία» (Ερμής 1974).Με το τέλος της χούντας μετακομίζω στην Αθήνα και εγκαθίσταμαι στην μονοκατοικία της Αγίας Παρασκευής, (28ης Οκτωβρίου αρ. 69). |
|
|
|
|
|
|
|
|
1974-1987 Προσλαμβάνομαι από τη Σχολή Μωραϊτη, την πρώτη χρονιά ως επιμελητής του Προγράμματος της «Εταιρείας Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας» και από την επόμενη ως καθηγητής του Λυκείου. Στη Σχολή Μωραϊτη υπηρέτησα επί 14 έτη (συνάδελφοί μου, μεταξύ άλλων οι Γ. Αλισανδράτος, Τάσος Λιγνάδης, Αλ. Δημαράς, Κ. Γεωργουσόπουλος, Β. Κρεμμυδάς). Στην «Εταιρείας Σπουδών» της Σχολής Μωραϊτη συμμετείχα με σειρά εβδομαδιαίων ομιλιών σχετικά με την Δημοτική παράδοση και τη σύγχρονη ποίηση, την ποίηση και την ποιητική του Κάλβου και την πεζογραφία του Θεοτόκη. Συγχρόνως δίδαξα Νεοελληνική Φιλολογία αρχικά για ένα έτος στο Deree (1974-1975) και εν συνεχεία επί μία οκταετία, στους φιλολόγους του «Διδασκαλείου Μέσης Εκπαίδευσης», όταν η επιλογή τους γινόταν κατόπιν εξετάσεων και η φοίτησή τους ήταν διετής. Συνεχίζεται σε όλα τα είδη που καλλιέργησα η εκδοτική μου δραστηριότητα, βασικά από τα «Κείμενα» (οι συλλογές μου Το Τίμημα, 1981 και ο Ζωντανός χρόνος, 1985, ο πρώτος τόμος των αρχαίων λυρικών Ιαμβογράφοι, 1976, οι Ψαλμοί του Δαυίδ υπό Ανδρέα Κάλβου, 1981, Εισαγωγή στην ποιητική του Μίλτου Σαχτούρη, 1978), αλλά και από τον «Ερμή» (Ο Καβάφης και η Ιστορία, 1974, Σπουδές στον Καβάφη, 1977 και Στο Ρεύμα του ποταμού, 1986)και τη «Στιγμή» (Ο Καβάφης και η δεύτερη σοφιστική, 1984, Ο Ελληνισμός και η θεολογία στον Καβάφη, 1986 και Δόκιμος σε συντεχνία, 1986). Το 1977 γεννιέται η κόρη μου Χριστίνα, σήμερα Μ.A. του Πανεπιστημίου του Reading (Φιλοσοφία του νου), πτυχιούχος του Τμήματος Scienze della Communicazione του Πανεπιστημίου της Bologna και συντάκτις του παρόντος site. |
|
|
|
|
|
|
1987-1992 Το 1987 εκλέγομαι καθηγητής της Νεοελληνικής Φιλολογίας στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, με εισήγηση του φίλου συναδέλφου Ερατοσθένη Καψωμένου. Την ίδια χρονιά μου απονέμεται το πρώτο Κρατικό Βραβείο κριτικής και δοκιμίου. Διδάσκω με συχνή ανανέωση του γνωστικού αντικειμένου, δημοσιεύω αυτοτελώς ή στην Επετηρίδα της Σχολής επιστημονικές μελέτες και επιβλέπω την εκπόνηση τριών διατριβών. Ταυτόχρονα καθ΄ όλη την καθηγεσία μου εκτελώ και διοικητικά τα χρέη του Διευθυντή Τομέα. Μετέχω ή πρωτοστατώ στη διοργάνωση εκ μέρους του Τομέα Νεοελληνικής Φιλολογίας συμποσίων και σεμιναρίων γύρω από φαινόμενα και ρεύματα νεοελληνικής λογοτεχνίας. Διευρύνεται η συνεργασία μου και με τους εκδοτικούς οίκους «Καστανιώτης», «Κέδρος» και «Νεφέλη» από τους οποίους και εκδίδονται η συγκεντρωτική συλλογή ποιημάτων μου[1948-1988](Νεφέλη, 1900), ένας τόμος μελετών μου για τον Βάρναλη, καθώς και η φιλολογική επιμέλεια των «Σκλάβων Πολιορκημένων» (Κέδρος, 1988 και 1990). Και ενδιαμέσως ο επόμενος τόμος δοκιμίων μου Πλάγιος Λόγος (Καστανιώτης, 1989). |
|
|
|
|
|
|
1993-2005 To 1990-΄91 παρεπιδημώ με εκπαιδευτική άδεια στη Βενετία, φιλοξενούμενος του Ελληνικού Ινστιτούτου Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών. Ακολουθεί η συνταξιοδότησή μου και η εκ νέου εγκατάστασή μου στην Αθήνα, όπου συνεχίζω την πνευματική μου δραστηριότητα. Παράλληλα διδάσκω ως επισκέπτης καθηγητής Νεοελληνική Φιλολογία στο Τμήμα Ιστορίας του Πανεπιστημίου της Κέρκυρας, και συμμετέχω στις δραστηριότητες του περιοδικού «Πόρφυρας»: διοργάνωση Συνεδρίων αφιερωμένων στον Κάλβο, στον Σολωμό, στον Πολυλά, στον Θεοτόκη, στη Σάτιρα στα Επτάνησα σε συνεργασία με τον Περικλή Παγκράτη, τον Δημήτρη Κονιδάρη και τους λοιπούς συνεκδότες του περιοδικού.
Εκδίδονται τρεις νεότερες ποιητικές συλλογές μου (από τη «Συνέχεια», τον «Γαβριηλίδη», και το «Τυπωθήτω»). Εν συνεχεία η χειρόγραφη Ιωνιάς και η συνθετική μελέτη μου για την Ποιητική του Κάλβου («Συνέχεια»). Ο κλασικισμός του Κάλβου και η κριτική σπουδή μου για την πεζογραφία του Κωνσταντίνου Θεοτόκη(«Σοκόλης»). Η συνθετική μελέτη μου για τον Σαχτούρη και η φιλολογική επιμέλεια της συλλογής Το Φώς που καίει του Βάρναλη («Κέδρος») και ο τόμος δοκιμίων Ευρυγώνια («Νεφέλη» 200).
Αρχίζει εν τω μεταξύ η συνεργασία μου με τις εκδόσεις «Άγρα» και συνεχίζεται με τον «Γαβριηλίδη».Από την «Άγρα» εκδίδεται η σολωμική μελέτη μου Σκαπτή Ύλη και από τους αρχαίους Λυρικούς οι Χορικολυρικοί, οι Μελικοί και σε τρίτη επανέκδοση οι Ιαμβογράφοι. Από τον «Γαβριηλίδη» οι μελέτες για τον Βάρναλη (Η χρήση και η σημασία ενός συμβόλου), τον Φιλλύρα, τον Ζ. Οικονόμου ( με ανθολογία των κειμένων τους) και τον «Άγρα» (με ανέκδοτες επιστολές του). Και από την αρχαία ποίηση Τα Δημώδη και τα Αττικά συμποτικά καθώς και τα Επιγράμματα και οι Τελχίνες του Καλλίμαχου (σε μετάφραση, με εισαγωγές και σχόλια). Για το προσεχές μέλλον έχουν προγραμματιστεί από την «Άγρα» στη σειρά των αρχαίων λυρικών οι Ελεγειακοί και τα Προκλασικά Επιγράμματα, καθώς και η μελέτη Ολίγο θα τον αγγίξω (Ύστερα καβαφολογικά). Και από τον «Γαβριηλίδη» ο τόμος δοκιμίων Τα δυαδικά (Κείμενα κοινής αναφοράς) και η επανέκδοση με Εισαγωγές και Σχόλια των έργων του Κωνστ. Θεοτόκη.
Παράλληλα μετέχω σε επιστημονικά Συνέδρια της Ελλάδος, και της Αλλοδαπής (Ιταλία, Ελβετία κλπ.), του κέντρου (Αθήνας, Θεσσαλονίκης ) και της περιφέρειας (Πάτρα, Ηράκλειο, Λέσβου, Ζακυνθος, Ρόδος κλπ.). Το 1999 μου απονέμεται το κρατικό «Μεγάλο Βραβείο Λογοτεχνίας για το σύνολο του έργου» μου. Μετέχω στα πρώτα «Καβάφεια» της Αλεξάνδρειας, και προσκαλούμαι για διαλέξεις και παρουσίαση του έργου μου σε Πανεπιστήμια της Αλλοδαπής, όπου λειτουργούν Τμήματα Μεταβυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών (Μιλάνο, Κατάνια, Βενετία, Στρασβούργο, Βουδαπέστη, Μόσχα, Τυφλίδα, κλπ.)
Η ποίησή μου μεταφράστηκε αποσπασματικά σε ξένες γλώσσες (Αγγλικά, Γαλλικά, Γερμανικά, Ρωσικά, Ιταλικά, Αλβανικά) και πληρέστερα ετοιμάζονται για έκδοση προσεχώς οι δύο τελευταίες συλλογές μου στα Ισπανικά από την Isabel Garcia Gálvez και εκτενής επιλογή του ποιητικού έργου μου στα Ιταλικά από τον Massimo Cazzulo.
|
|
|
|
|
|
|
